sat kulturo
serĉado :
 .  ĉefa paĝo  .  indekso  .  Kontakto  .  ĝisdatigita ĵaŭdon la 31an de decembro 2020 . ĝis nun estas 1352 tekstoj










Jean Fourastie : De kie venas la profito ? (artikolo)



Nemarksa klarigo pri la formado de la profitoj,
el "Pourquoi nous travaillons" (kial ni laboras),
Jean Fourastie, Presses Universitaires de France,
kolekto "Que sais-je" n-ro 818, 1964, pp 44-47 ;
traduko kaj notoj de Petro Levi


Teorio de la profitoj.


Ni ekiru el sekvanta skemo :
en iu nacio, ekzistas unu sola entreprenisto, nome
unu sola entrepreno kaj unu sola entreprenestro,
posedanta la produktorimedojn ; la ceteraj loĝantoj
estas salajruloj. Ĉiuj fizikaj produktorimedoj, la
tero kaj la fabrikoj, apartenas al tiu "kapitalisto",
kiu egale posedas la produktojn akiritajn per la
laboro de la salajruloj. Ĉiuj salajruloj ricevas
sian salajron de la kapitalisto. [1]


1a KAZO.- Neniom da profitoj.- Oni povas racie
koncepti, en la tiel strekita kadro, tio perfekte
kongruas kun la hipotezoj, ke la sistemo funkcias
tiel : la nombro de la salajruloj estas 100000 ; ili
ĉiuj laboras por produkti la konsumaĵojn [2], kiujn
la nacio bezonas.


La konsumaĵoj kostas al la kapitalisto 100000 jarajn
salajrojn ; li ne povas vendi ilin pli altpreze, ĉar
la loĝantaro disponas nur tiun saman enspezon de
100000 unuoj jare. Li do vendas ilin por 100000 j.s. ;
okazas nek profito, nek plusvaloro.


2a KAZO.- Profito sub formo de produktoj.- Por
certigi al si avantaĝon, la kapitalisto nur povas
konservi por si parton de la produktitaj konsumaĵoj ;
ekzemple, li konservos por si la plej rafinitajn kaj
tiom, kiom li povos mem konsumi ; sed de tio rezultas
nenia *mona* profito, ĉar krom la 100000 j.s. restas
neniom da disponebla enspezo en la lando.


Tiel, en tia sistemo, ekzistas ja salajruloj, sed ne
nepre profitoj (unua kazo) ; por ke aperu profito (2a
kazo), necesa estas la interveno de elemento, kiu
ĝis nun ne aperis en la prezento : la depreno el la
vendomerkato de parto de la produktado. Kaj se tiu
depreno okazas, ĝi ne povas naski monan profiton ;
ĝi nur naskas profiton sub formo de produktoj.
Esence estas noti, ke tiu profito sub formo de
produktoj ne dependas de la nombro de la salajruloj,
sed kontraŭe de la nombro de kapitalistoj. Efektive,
la kapitalisto povos reteni nur la konsumaĵojn,
kiujn li mem kapablas konsumi.


La profito sub formo de produktoj estos do des pli
forta, ju pli multaj estos la kapitalistaj
konsumantoj ; kontraŭe, kiam tiu nombro de
kapitalistoj estas fiksita, ne gravas la nivelo de la
salajroj kaj la nombro de salajruloj. Tio supozigas,
ke la nombro de salajruloj ne superas nek malsuperas
limojn, sub aŭ super kiuj la konsumaĵoj por ĉiu
persono ne plu estus produktitaj en sufiĉa kvanto ;
sed ni estas malproksimaj de tiuj limoj en niaj
(kapitalisme disvolvitaj) landoj.


*
* *


La leganto pensos, ke la ĉi-supra skemo nepre
enhavas kaŝitan kaptilon, ĉar ĝi tendencas montri,
ke la monaj profitoj ne povas ekzisti, dum spertita
fakto estas, ke tiuj profitoj ekzistas, kaj tio
ĝuste estas nia problemo. [3]


Efektive la profitoj ekzistas, kaj ne nur sub la
formo de ekstermerkata reteno. Ĉi tio donas
profitojn sub formo de produktoj, sed ankaŭ vendoj
en la merkato havigas monajn profitojn, enspezojn.


Tiuj monprofitoj ŝajnas neeblaj en la unua kaj
dua kazoj, ĉar la sumo de la vendoj ne povas superi
100000 j.s., sumo de la disdonitaj salajroj. Ni
retrovas la paradokson komence prezentitan, kiu estas
la solvota enigmo.


Tamen la formado de la profitoj estas facile
klarigebla per La prezoj kaj salajroj. La unua kaj
dua ĉi-supraj kazoj nur estas teoriaj kazoj,
abstraktaj, sen ia realeco ; nur ili kondukas al
intelekta sakstrato, ĉar en ili intervenas nur
unu produktado. Ĉar komentantoj kaj kritikantoj
eniris en tiun ludon, konsideri unu solan
produktadon, la Produktadon kun granda P, la
abstraktan kaj sendiferencan Produktadon de la
klasikaj verkoj pri politika Ekonomio de 1815 ĝis
1945 - ĉar ili restis kaptitaj de tiu infaneca
abstraktaĵo, la klasikaj ekonomiistoj ne komprenis
la tamen elementan mekanismon de la formado de la
profitoj. Fakte, sufiĉas distingi du malsamajn
produktadojn anstataŭ unu sola por ke la profito
facile trovu sian lokon en la elementa skemo de la
prezoj kaj salajroj. Fakte, ne estas loko por la
profitoj en la antaŭa skemo, ĉar la produktado
devas esti vendata nur al ĝiaj produktintoj. Tiam,
efektive, la sumo de la vendoprezoj ne povas superi
la sumon de la disdonitaj enspezoj, kiu ĝuste estas
la sumo de la salajroj disdonitaj de la kapitalisto,
egala do al la kostoprezo :


V = R = S = C


(Vendoprezo = Disdonitaj enspezoj = Salajroj =
Produktokosto)


do :


V - C = P = 0


(Profitoj = 0)


Sed fakte, tiu skemo neniel respondas al la realo,
ĉar ne nur al la solaj produktantoj de konsumaĵoj
la kapitalisto vendas konsumaĵojn.


3-a Kazo.- Monaj profitoj.- Fakte, la sekvanta skemo
estas multe pli proksima al la realo ol la antaŭa
skemo :


La kapitalisto posedanta sian nacion same disponas
100000 salajrulojn, al kiuj li same pagas 100000
mezajn jarajn salajrojn, ni diru 100000 asiriajn
pundojn, po unu pundo jare por ĉiu homo.


Sed la 100000 salajruloj dispartiĝas po 80000 en
la produktado de konsumaĵoj kaj 20000 en alia aŭ
multaj aliaj produktadoj.


La kapitalisto revendas al la 100000 salajruloj la
konsumaĵojn produktitajn de la 80000 unuaj
salajruloj ; tiuj konsumaĵoj kostis al li 80000 ; li
tre bone povas revendi ilin por 100000, ĉar ĉiuj
salajruloj bezonas konsumi. La vendoprezo tiel
formiĝos, sen io ajn mistera en la afero, je 10/8
(dek okonoj) de la kostoprezo. La kapitalisto tiel
faros al si monan profiton de


100000 - 80000 = 20000 pundoj


Per tiu mono, li pagos la salajrojn de la ceteraj
20000 salajruloj, kies produktadon li povos konservi
por si mem (juveloj, lernejoj, palacoj, malliberejoj,
fabrikoj, armiloj, koncentrejoj, fervojoj, pontoj,
teatroj, sportejoj, kazernoj, kanaloj, malsanulejoj,
operdomoj, preĝejoj, ŝipoj, hoteloj ...). [4]


Kio estas mistera aŭ malfacile komprenebla en
tiel simpla proceso ? Kaj kial oni bezonus intervenigi
por klarigi ĝin "valoron" distingatan disde la
prezo, kaj "plusvaloron" distingatan disde la
"valoro" ? [5]


Sed, diros iuj legantoj, skribante, ke la
kapitalisto revendas por 100000 la produktadon por
kiu li pagis nur 80000 pundojn da salajroj, vi
agnoskas, ke la salajruloj estas senigitaj je 20000
pundoj. Kompreneble mi agnoskas tion ! Tio eĉ estas
la konkreta realo ; tiu profito de 20000 ja venis de
ie, kaj neniel penseblas, ke la entreprenestro kreas
siajn enspezojn el nenio...


[1Tio estas perfekta teoria modelo de
ŝtatkapitalismo.

[2Mi sisteme anstataŭigis la vorton "nutraĵoj"
uzitan de la aŭtoro per la vorto "konsumaĵoj", ĉar
eĉ la plej malriĉaj laboristoj ne vivas nur per
nutraĵoj.

[3La aŭtoro flankelasis la fakton, ke la
kapitalisto povas eksporti parton de la deprenitaj
konsumaĵoj kaj, vendante ilin kontraŭ mono, tiel
akiri monan profiton. La eksterlanda komerco estas
ekskluzivita el lia rezono.

[4Mi aldonis kelkajn vortojn al la listo donita de
la aŭtoro, ĉar la listo de la produktaĵoj, kiujn
la kapitalisto posedanta la nacion povas alproprigi
aŭ konservi al si estas ja senlima.

[5Marks ĝuste nomis "plusvaloro" la nepagitan
laboron, kies produktadon la kapitalisto alproprigas
al si, t.e. 20000 pundoj en la donita skemo. La
plusvaloro laŭ Marks estas la diferenco inter la
prezo de la laborforto (lastatempe misnomata, en
la ĵargono de liberalaj teknokratoj, "prezo de
la laboro", 80000 en la donita ekzemplo) kaj la prezo
de la laboro (valoro de la produkto de la laboro,
100000 en la donita ekzemplo).

Sama rubriko :


puce Roza Luksemburg : Ĝenerala rezulto (el teoria verko)

puce Valo : Wall Street 1929-1987

puce Petro Levi : Funkciado de la kapitalisma ekonomio - Ekspluatado, plusvaloro, primitiva akumulado, krizo...

puce Djemil Kessous : La tempo de paŭperoj (artikolo)

puce Jean Fourastie : De kie venas la profito ? (artikolo)

puce Jürgen Kuĉinski : La ŝparita bovino (tradukita humuraĵo)

puce La Bolkestejn-direktivo, aŭ kiel iri eĉ pli malproksimen ol la Ĝenerala Akordo pri Komerco de la Servoj (ĜAKS) /peticio

puce  Vinko MARKOV : Kiel funkcias la tutmonda merkat-ekonomio ? (Konciza resumo por nefakuloj)

puce Petro Levi : Kio estas en Franciola "Providenca ŝtato" ?




Supren