sat kulturo
serĉado :
 .  ĉefa paĝo  .  indekso  .  Kontakto  .  ĝisdatigita ĵaŭdon la 31an de decembro 2020 . ĝis nun estas 1352 tekstoj










Petro Levi : Kio estas en Franciola "Providenca ŝtato" ?



Oni, ne nur en Francio, multe kritikas la "providencan
ŝtaton". Oni tiel nomas la kolektive respondecan
sistemon de socia protektado, inspiritan de la CNR
(Nacia Konsilantaro de la Rezistado), kiun la francoj
donis al si post la dua mondmilito.


Tiu socia protektado principe kovras kvar seriojn da
specialaj financaj problemoj, al kiuj la salajruloj
mem aŭ iliaj familianoj riskas esti elmetataj,
sed kiuj superas la ordinarajn salajrajn enspezojn,
aŭ kiuj prezentiĝas, kiam ial tiuj enspezoj
mankas.


1) Malsano, patriniĝo, laborakcidentoj,
kripliĝo, morto,
2) Familiaj kostoj,
3) Maljuniĝo, emeritiĝo.
4) Senlaboreco.


Tiu protekta sistemo neniagrade ripozas sur principo
de senrespondeca sinturno al "providenca ŝtato",
sed estas la apliko de tre civitanece respondeca
principo de solidareco klarvorte enskribita en la
Antaŭparolo de la Konstitucio. Tiu principo, pli
volonte forgesata ol la rajto bleki kontraŭ
socialismo, cetere estas ankaŭ klarvorte metita
en la deklaron de UN pri Homaj rajtoj.


Civilizita socio ĉiuokaze ne povas lasi siajn
membrojn mortaĉi en mizero, kia ajn estas la
kaŭzo
de tiu mizero. Anstataŭ frivole lasi tiun zorgon
al providence bonkoraj individuoj aŭ ŝtataj
aŭ privataj
helpinstitucioj, la francoj juĝis pli juste kaj
efike organizi la aferon naciskale, kolektive. Cetere,
la helpo, miaopinie tre kritikinde, ĉiuokaze
estas
kalkulita tiel trostrikte, ke ĝi neniam tute
kovru la realajn bezonojn. Tiel, la proklamita
principo de solidareco ne estas kompleta. Ĉiam
restas io, kion la koncernato mem devas krompagi el
sia propra poŝo. Kiu ne povas almenaŭ pagi
tiun minimumon, tiu ne rajtas ricevi monkompenson.
Tiel la
plej malriĉaj estas ekskluzivitaj el tiu
protekto. Tiun limigon sukcesis trudi la
reprezentantoj de la plej riĉaj tavoloj, frivolaj
egoistoj kiuj opinias, ke ili mem neniam bezonos
helpon.


Kiu pagas ? La enspezoj de la sistemo konsistas el
kotizoj pagitaj de la salajruloj mem. Parto estas
pagita rekte de la salajrulo mem, kaj alia parto estas
pagita de la mastro, sed enkalkulata de li en la
laborkostoj kiel parto de la kostoj de la entrepreno.
Tiuj kotizoj estas do tute pagitaj ekskluzive de la
salajruloj. Oni ankaŭ nomas ilin
prokrastita aŭ nerekta salajro. Tiuj kotizoj
estas
limigitaj per "plafono" : ili estas kalkulataj nur
surbaze de la parto de la salajro malsupera al tiu
"plafono". Tiel la plej malaltaj salajroj pagas
proporcie pli altan kotizon.


Pro la rifuzo de diversaj kategorioj, ekzemple
komercistoj, kiuj ne volis esti devigataj kotizi por
la salajruloj, la sistemo ne estis ĝenerala por
ĉiuj
francoj, sed la tiel nomata ĝenerala reĝimo
teorie nur
koncernas la salajrulojn. Tamen ĝi estas poste pli
malpli etendita al la tuta loĝantaro, do je la kosto
de la salajruloj.


Ĉar la ĝenerala reĝimo ne kovras
ĉiujn kostojn de la
riskoj, la francoj kompletigis ĝin diversmaniere :
propra ŝparo, privataj asekuroj, mutualaj
societoj.
Ili ofte aranĝis tion kontrakte en la kadro de
siaj
entreprenoj. Tiel ekzistas en Francio grandega nombro
da diversaj protektosistemoj, kaj la koncepto pri
"Providenca ŝtato" estas pure ideologie mita. La
sola "Providenco", kies helpon iam ajn francaj
salajruloj ricevis, estas tre senteble
tirita el ilia propra poŝo, tio estas de ilia
ekskluzive propra laboro. Ekonomiscience, la tiel
nomata "Providenca Ŝtato" nur estas parto de la
varia kapitalo.


Koncerne la salajrulojn de la ŝtato
(ŝtatoficistoj,
laboruloj de publikaj entreprenoj kaj servoj,
ŝtataj kromaj salajruloj, ktp), iliaj kromaj
protektsistemoj estas diversaj kiel en la privataj
aktivecoj. Ĉar oni
konsideris, ke la ŝtato ne estas mastro kiel la
aliaj, ĝi ne pagas la tiel nomatajn mastrajn
kotizojn sed anstataŭe laŭkontrakte pagas
"sian" kontribuon (teorie laŭbezone) rekte el la
ŝtata buĝeto. La ŝtato tiel faras
nenian donacon al siaj do neniagrade privilegiataj
salajruloj, sed eventuale nur
repagas al ili sian mastran ŝuldon. Tiuj
babiladoj, kiuj evidente celas dividi la salajrulojn
kaj meti ilin unuj kontraŭ la aliajn, ŝajnas
al mi fiaj kaj
naŭzaj.


La kotizoj de la ĝenerala reĝimo tamen
reprezentas kolosan sumon : ĉirkaŭ 1000
miliardojn da francaj frankoj jare, tio estas
preskaŭ la triono de la sumo, kiun banka komploto
konfiskis al la orientaj germanoj, kaj pli ol la
kvarono de la jara francia malneta salajra maso.
Komprenindas do, ke tiu
mona monto ekscitas la frandemon de la financistoj.


Konfiski ĝian regadon al ĝiaj plenrajtaj
posedantoj, la kotizantoj, estis longa kaj malfacila
tasko, al kiu pluraj generacioj da burĝaj
diversmaskaj teknokratoj dediĉis sian strebadon.
La reformo de Juppé/Chirac "kuraĝe"
(malpopularege) provas finfari ĝin per kompleta
ŝtatigo. Dum tiuj linioj estas skribataj, la
rezulto de la nuna strikmovado, kiu daŭras jam
pli ol tri semajnojn, ankoraŭ ne estas konata.
Marc Blondel, gvidanto de FO, kiu estas kun CGT unu el
la ĉefaj strikantaj sindikatoj, prave nomis la
reformon "rabo". Li esprimis pravan miron, ke tiu
ŝtatigo okazas samtempe kun la privatigo de la
granda, laŭ la reklamado tre rentodona industria
grupo Pechiney (peŝine). Kial tiu ŝajna
malkohero ? Ŝtatigo ja povas esti elemento de
socia progreso,
sed ankaŭ tre bone servi alian celon.


el Sennaciulo, januaro 1996

Sama rubriko :


puce Roza Luksemburg : Ĝenerala rezulto (el teoria verko)

puce Valo : Wall Street 1929-1987

puce Petro Levi : Funkciado de la kapitalisma ekonomio - Ekspluatado, plusvaloro, primitiva akumulado, krizo...

puce Djemil Kessous : La tempo de paŭperoj (artikolo)

puce Jean Fourastie : De kie venas la profito ? (artikolo)

puce Jürgen Kuĉinski : La ŝparita bovino (tradukita humuraĵo)

puce La Bolkestejn-direktivo, aŭ kiel iri eĉ pli malproksimen ol la Ĝenerala Akordo pri Komerco de la Servoj (ĜAKS) /peticio

puce  Vinko MARKOV : Kiel funkcias la tutmonda merkat-ekonomio ? (Konciza resumo por nefakuloj)

puce Petro Levi : Kio estas en Franciola "Providenca ŝtato" ?




Supren